System kaucyjny – od października 2025 roku w Polsce
1 października 2025 roku w Polsce został wprowadzony system kaucyjny, promujący recykling i ponowne wykorzystanie opakowań. Od lat z powodzeniem funkcjonuje już w wielu krajach europejskich, takich jak Niemcy, Szwecja, Finlandia czy Dania. Wraz z uruchomieniem systemu kaucyjnego w polskich sklepach zaczną pojawiać się napoje w opakowaniach, na których znajdzie się wyraźny znak kaucji z przypisaną do niej kwotą.
Nowe rozwiązanie to efekt wdrożenia unijnej dyrektywy sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (tzw. dyrektywa SUP) oraz nowelizacji polskiej ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Ta ostatnia miała na celu doprecyzowanie przepisów dotyczących wydawania, cofania i zmieniania zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego.
Dlaczego system kaucyjny?
- Oszczędność surowców – mniej plastiku, aluminium i szkła potrzebnych do produkcji nowych butelek i puszek.
- Czystsze otoczenie – mniej śmieci w parkach, lasach i nad wodą.
- Świadome podejście – opakowania traktujemy jak surowiec, nie jak odpad.
- Wysoka skuteczność – Polska zobowiązała się osiągnąć: 77% selektywnej zbiórki już w 2025 r.,aż 90% w 2029 r.
- Więcej recyklingu – w butelkach plastikowych znajdzie się minimum 25% surowca z recyklingu od 2025 r., a 30% od 2030 r
Najważniejsze zasady:
- Przy zakupie napoju w opakowaniu z logotypem od klienta pobierana będzie kaucja.
WAŻNE: kaucja zostanie doliczona do ceny napojów dopiero przy kasie. - Wszystkie jednostki handlowe, niezależnie od ich powierzchni, jeżeli oferują napoje w opakowaniach objętych systemem, będą pobierały kaucję. WAŻNE: nie ma tu znaczenia profil działalności danego sklepu – znaczenie mają tylko oferowane produkty.
- Opakowania objęte systemem będą odpowiednio oznakowane, logotypem systemu kaucyjnego.
WAŻNE: nie będzie możliwości odebrania kaucji za opakowania bez logotypu. - Kaucję będzie można odebrać przy zwrocie opakowania. WAŻNE: przy zwrocie opakowań, w celu odzyskania kaucji, nie będzie wymagane okazanie paragonu.
- Opakowanie można będzie zwracać w dowolnym punkcie zbiórki - Obowiązek zbierania opakowań objętych systemem nałożony jest na sklepy powyżej 200 m2, a małe sklepy poniżej 200 m2 mogą dobrowolnie przystępować do systemu.
WAŻNE: opakowań nie należy zgniatać przed oddaniem do punktu zbiórki. - Wprowadzono wymóg utworzenia co najmniej jednego stacjonarnego punktu odbierania opakowań i odpadów opakowaniowych objętych systemem kaucyjnym w każdej gminie.
WAŻNE: możliwe będzie tworzenie punktów zbierania pustych opakowań poza jednostkami handlowymi.
Jakie opakowania obejmie system?
System dotyczy tylko opakowań oznaczonych znakiem kaucji:
- Butelki plastikowe do 3 litrów – kaucja 50 gr
- Puszki metalowe do 1 litra – kaucja 50 gr
- Butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra – kaucja 1 zł
System NIE obejmuje:
- kartonów po mleku i sokach,
- szklanych butelek jednorazowych,
- opakowań po mleku i produktach mlecznych (np. jogurty pitne).
Kaucja tylko za opakowania z logo
Zgodnie z nowymi przepisami kaucja może zostać pobrana i zwrócona wyłącznie za opakowania oznaczone logo systemu kaucyjnego. Oto, jak wygląda takie oznakowanie:
Logotyp powinien:
- być wyraźny, widoczny, czytelny i trwały;
- kontrastować z tłem;
- znajdować się na etykiecie.
Za opakowania bez oznakowania nie będzie można otrzymać zwrotu kaucji. Na rynku będą produkty, które zostały wprowadzone przed przystąpieniem przedsiębiorców do systemu kaucyjnego. Za te produkty nie będzie pobierana kaucja oraz nie będzie możliwe otrzymanie zwrotu kaucji.
Podobna sytuacja pojawi się tuż po przystąpieniu danego wprowadzającego do systemu kaucyjnego. Przedsiębiorca będzie miał zapasy magazynowe produktów bez logo systemu. Ustawa przewiduje również taką okoliczność. Produkty wprowadzone do obrotu w okresie 3 miesięcy od dnia przystąpienia do systemu kaucyjnego, nie później jednak niż do dnia 31 grudnia 2025 r., które nie posiadają logo systemu kaucyjnego, mogą być wykorzystywane do momentu ich zużycia, zwrotu lub wyczerpania zapasów.
Uwaga: Opakowania bez oznakowania logo systemu kaucyjnego należy wyrzucać do żółtego pojemnika na odpady.
Punkty zbiórki opakowań ze znakiem kaucji:
- wszystkie sklepy powyżej 200 m², które oferują napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym,
- sklepy poniżej 200 m², w których sprzedawane będą napoje w butelkach szklanych wielokrotnego użytku (obecnie na rynku dotyczy to przede wszystkim napojów piwnych),
- pozostałe sklepy, które przystąpią do systemu,
- automaty kaucyjne dostępne także poza punktami handlowymi,
- inne punkty zbiórki
Więcej informacji, odpowiedzi na ważne pytania dotyczące systemu kaucyjnego, a także materiały do pobrania można znaleźć na stronie internetowej:
https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny
https://www.gov.pl/web/klimat/systemkaucyjny-materialy
